Iran

      Nie tylko Iran

„Uznam hidżab za normalny strój w dniu w którym żadna kobieta na świecie nie będzie więziona za nie noszenie go”[1]. To słowa Zineb El Rhazoui, pochodzącej z Maroka dziennikarki i działaczki praw człowieka. Dlaczego je przytaczam? Otóż 1 lutego mamy dwa bardzo kontrowersyjne „święta” – Światowy Dzień Hidżabu i Światowy Dzień Bez Hidżabu.

Ta druga koncepcja pojawiła się w reakcji na tą pierwszą i w zasadzie sprowadza się do tego, co zawiera wypowiedź Zineb. W sytuacji gdy miliony kobiet są zmuszane do noszenia religijnych ubrań, a za odmowę więzione, bite, okaleczane, a nawet mordowane, organizowanie takiego dnia wyczerpuje znamiona popularnego cytatu z filmu „C.K. Dezerterzy” wygłoszonego przez kapitana Wagnera. Tego o braku w słowniku ludzi kulturalnych słów, które mogłyby wystarczająco obelżywie określić takie postępowanie[2].

Akcję #NoHijabDay zainicjowała Yasmine Mohammad. Yasmine urodziła się w Kanadzie i przyszło jej dorastać w rodzinie fanatyków religijnych. Była zmuszana do noszenia hidżabu (a potem nikabu) i wbrew swojej woli wydana za terrorystę al Kaidy. Uciekła, gdy jej córce groziło okaleczenie narządów płciowych. Poszła na studia, wyszła ponownie za mąż, urodziła druga córkę i została działaczką praw kobiet i byłych muzułmanów[3]. Jej matka zagroziła, że ją zabije ponieważ zdjęła hidżab. To nie jest czcza groźba. 10 grudnia 2007 roku 16 letnia Aqsa Parvez została zabita przez ojca i brata za odmowę noszenia hidżabu. Też w Kanadzie[4].

Myślę, że domyślacie się, który z tych dni popieram. Na wszelki wypadek jednak uściślę. Noszenie dredów jest ok. Ale gdyby na Jamajce za ich nie noszenie groziły kary, a fanatyczni rastafarianie na całym świecie napadali na tych, którzy ich nie noszą, to organizowanie Dni Dredów wyczerpywałoby definicję kapitana Wagnera. A teraz przyjrzyjmy się jak to wygląda w przypadku hidżabu.

Tak dla przypomnienia. Hidżab to chusta okrywająca włosy, szyję, często także ramiona i górną część klatki piersiowej. Może być noszona z bardziej, lub mniej restrykcyjnym zestawem odzieżowy, takim jak „normalny” ubiór, albo np. abaja – luźna, długa szata. Wraz ze stopniami fanatyzmu pojawiają się bardziej restrykcyjne stroje takie jak nikab, czy słynna burka.

Iran

26 stycznia Saba Kord Afshari została pobita przez strażników więziennych w więzieniu Qarchak w Iranie, wcześniej pobito ją 13 grudnia[5]. Saba jest więźniem sumienia. Odsiaduje wyrok 24 (słownie dwudziestu czterech) lat więzienia za sprzeciw wobec przymusowego hidżabu[6]. Saba ma 21 lat.

To nie jest odosobniony przypadek. Mojgan Keshavarz została skazana na 23 i pół roku więzienia,[7] Monireh Arabshahi i jej córka Yasaman Ariyani po 16 lat więzienia,[8] Yasaman została w więzieniu zarażona koronawirusem[9]. Dodam, że irańskie władze CELOWO zarażają więźniów politycznych koronawirusem umieszczając w jednym pomieszczeniu zdrowych i chorych[10]. Nie wiem jak było w tym przypadku. Maryam i Matin Amiri to bliźniaczki. Wyrok też bliźniaczo podobny – po 15 lat więzienia[11]. To tylko niektóre przypadki, np. w czerwcu zeszłego roku miały miejsce masowe aresztowania za umieszczanie zdjęć bez hidżabu w mediach społecznościowych[12].

Nasrin Sotoudeh, prawniczka broniąca aktywistek została za swoją pracę skazana na 38 lat więzienia (to de facto dożywocie bo w momencie skazania miała 56 lat) i 148 batów[13].

Do więzień trafiają również mężczyźni wspierający protesty kobiet. Np. Reza Khandan i Farhad Meysami otrzymali po 6 lat więzienia[14]. Wyroki dostają też rodziny. Matka Saby 2 lata i 7 miesięcy. Uwięziony został brat (dostał 8 lat[15]) i rodzeństwo męża Masih Alinejad, czołowej postaci ruchu kobiecego,[16] a ostatnio przyjaciel brata, reżyser, który 11 lat temu nakręcił film o niej, a który… nigdy nie został wyemitowany. Dostał za niego 3 i pół roku[17].

Samej Masih nie są w stanie dorwać, bo przebywa za granicą, gdzie nagłaśnia zarówno protesty i akcje obywatelskiego nieposłuszeństwa, jak i represje. Samo napisanie do niej jest dla religijnej dyktatury zbrodnią. Shaparak Shajarizadeh udało się uciec (do Kanady)[18] po tym jak została skazana[19]. W lutym zeszłego roku odebrała na Szczycie Praw Człowieka i Demokracji w Genewie Nagrodę za działania na rzecz Praw Kobiet[20].

Największe szansę na ucieczkę maja sportsmenki[21]. Okazją jest występ za granicami, a motywacją praktycznie zawsze antykobiece represje, w tym przymus hidżabu. Sadaf Khadem, pierwsza irańska pięściarka nie wróciła do Iranu po (wygranej) walce bokserskiej we Francji, bo reżim wystawił nakaz aresztowania jej i jej trenera za walkę w normalnym stroju sportowym[22]. Medalistka olimpijska z Rio de Janeiro w taekwondo (i jedyna medalistka olimpijska w historii Iranu) Kimia Alizadeh nim uciekła była przez dwa lata zawieszona za zdjęcie na którym nie miała hidżabu. „Jestem jedną z milionów uciskanych kobiet w Iranie” powiedziała po ucieczce[23].

Bardzo często uciekają szachistki. Tutaj warto przypomnieć, że parę lat temu polska szachistka (nazwisko pominę, nie chcę jej robić reklamy) złamała bojkot mistrzostw świata w Iranie, ogłoszony właśnie z powodu przymusowego hidżabu (nota bene na osoby, które krytykowały jej postępowanie wylała się fala hejtu i nienawiści ze strony różnych rzekomych „postępowców”, a de facto sojuszników islamskiej religijnej skrajnej prawicy). W tym samym czasie reżim represjonował nastoletnią arcymistrzynię szachową Dorsę Derakhshani za start bez hidżabu na zawodach w Gibraltarze[24]. Dorsie udało sie uciec. Gra teraz w USA. Ghazal Hakimifard gra w Szwajcarii[25]. Mitra Hejazipour we Francji. „Przymusowy hidżab jest wyraźnym symbolem ideologii, która uważa kobiety za gorszą płeć” mówi[26].

„Musiałam tolerować hidżab – islamski symbol ciągłego, mizoginistycznego ucisku. Unikałam przeglądania się w lustrach. Noszenie nakrycia głowy było wystarczającą męką”[27] pisze Shohreh Bayat, arbiterka Międzynarodowej Federacji Szachowej (FIDE). Shohreh Bayat sędziowała Mistrzostwa Świata, kiedy dostała „cynk”, że lepiej, żeby nie wracała. Jej zdjęcia, mimo, że w hidżabie, ale po prostu luźno założonym wywołały wściekłość.

Ale nie każdemu się udaje. Nasibeh Shamsaei irańska alpinistka i działaczka praw człowieka została skazana w Iranie na 12 lat więzienia za protest przeciwko przymusowemu hidżabowi. Usiłowała uciec przez Turcję do Hiszpanii, gdzie mieszka jej brat. Została jednak schwytana w Turcji i grozi jej deportacja[28].

Przymusowy hidżab jest jednym z elementów systemowej mizoginii[29] wprowadzanej praktycznie od początku religijnego reżimu w Iranie[30]. I od początku spotykającego się z oporem. Właśnie wprowadzenie przymusowego hidżabu spowodowało 8 marca 1979 roku protest ponad stu tysięcy kobiet na ulicach Teheranu. Nic nie dał. Wymuszaniem przestrzegania antykobiecych obostrzeń zajmuje się 27 (słownie dwadzieścia siedem) agencji rządowych[31].

W 2014 roku doszło do serii ataków na kobiety z użyciem kwasu. Wiele zostało okaleczonych, nawet straciło wzrok. Choć nie ma absolutnych dowodów wiele wskazuje na to, że były one powiązane z nie noszeniem, lub noszeniem zbyt luźnego hidżabu[32]. Sprawców „nie ustalono”.

p-z-pawel-ziolkowski-awantura-o-hidzab-1.png
Protest ponad 100 tysięcy kobiet przeciwko wprowadzeniu przymusowego hidżabu. Teheran, 8 marca 1979 r.

Nie tylko Iran

Iran jest najbardziej znanym symbolem prześladowań na tle „odzieżowym”. Ale nie jest jedyny. W wielu krajach maja one miejsce, zarówno ze strony konserwatywnie nastawionych części społeczeństwa, jak i instytucji władzy. Właśnie teraz pakistański uniwersytet Bacha Khan wprowadził dla studentek przymusowe czarne abaje i czarne, lub białe hidżaby[33]. Podobnie jest w indonezyjskim Universitas Islam Indonesia,[34] gdzie chodzi o jilbab, lokalną mutację bardziej restrykcyjną od hidżabu.

To akurat uczelnia prywatna (choć jednocześnie najstarsza w kraju), ale w Indonezji przymus odzieżowy wprowadza lokalna (na poziomie prowincji i niższym) administracja i często dotyczy on szkolnictwa publicznego[35]. Co nota bene powoduje rezygnację części uczennic. Bądź to z powodów finansowych: „Uczennica gimnazjum, z którą przeprowadzono wywiad na potrzeby badania, powiedziała, że jej rodzice zarabiają tylko 200 000 rupii (14 dolarów) miesięcznie, podczas gdy zestaw skromnego mundurka kosztuje książęce 125 000 rupii”. Bądź to uznając to za dyskryminację[36]. W Tangerang kobiety bez jilbabu, są aresztowana za… prostytucję.

p-z-pawel-ziolkowski-awantura-o-hidzab-2.png
„Znikające kobiety” – praca Boushry Almutawakel

W sąsiedniej Malezji znany aktor pobił swoją 9-letnią córeczkę za zdjęcie hidżabu przed nieznajomym, po czym pochwalił się tym na Instagramie. Po negatywnych reakcjach w internecie przeprosił. Nie, nie za pobicie, tylko za wrzucenie tego w sieć[37].

Malezyjska instagramowa „modelka” została sfotografowana na plaży z gołą głową. Po fali hejtu w sieci, pokajała się i przepraszała za ten straszny błąd, który popełniła[38]. I to mimo tego, że również wiele osób ją broniło.

Maryam Lee za publiczne mówienie o zdjęciu hidżabu jest obiektem zastraszeń, w tym ze strony policji[39]. Kiedy opublikowała o tym książkę, ona wraz z dwiema uczestniczkami poświęconemu jej panelowi stały sie obiektem dochodzenia[40]. Mufti Datuk Seri wydał oświadczenie w którym stwierdził, że co prawda zdjęcie hidżabu jest dozwolone, ale mówienie o tym już nie[41].

W Egipcie bardzo często dochodzi do ataków na kobiety nie noszące hidżabu ze strony… kobiet go noszących. Często towarzyszy temu obcinanie włosów. Ofiarami takich ataków padają zarówno 13-letnie dziewczynki, jak i dziennikarka Rahma Samy[42]. Niedawno egipska aktorka stała się obiektem agresywnego wypytywania ze strony mężczyzny przeprowadzającego z nią wywiad dlaczego nie nosi hidżabu[43].

W Algierii nie tak dawno była fala protestów politycznych. Ale tuż przed nią była akcja przeciwko społecznej presji na noszenie hidżabu[44]. Algieria ma za sobą doświadczenie wojny domowej z dżihadystami. To w niej dokonali pierwszego „podejścia” do Państwa Islamskiego[45]. A ofiarami były kobiety odmawiające podporządkowania się dyskryminacyjnym prawom. Jedna z nich była Katia Bengana. Miała 17 lat gdy 28 lutego 1994 roku została zamordowana przez terrorystę islamskiej skrajnej prawicy religijnej za odmowę założenia hidżabu[46]. „Katia była nieugięta, nawet gdyby musiała umrzeć, nigdy nie założyłaby zasłony… Bandyta podszedł do nich. Dał znak, żeby dziewczyna w chuście się odsunęła. Potem zastrzelił Katię”[47]

W Arabii Saudyjskiej w maju zeszłego roku odbyła się akcja kobiet publikowania zdjęć bez opresyjnych strojów religijnych[48]. Właśnie. Arabia Saudyjska. Pozwólcie, że opiszę tylko jedna sprawę. 11 marca 2002 roku w szkole dla dziewcząt w Mekce wybuchł pożar. Przybyła na miejsce policja religijna uniemożliwiła opuszczenie budynku tym, które były „nieodpowiednio” ubrane. Piętnaście dziewczynek w wieku 13-15 lat spłonęło żywcem[49].

I na tym zakończę, choć mógłbym jeszcze dużo pisać i o wielu krajach, w tym zachodnich. Wydaje mi się, że i tak aż nadto sytuacji przytoczyłem. Zwróćcie uwagę, że nie pisałem nic o Państwie Islamskim, ani terenach okupowanych w Syrii przez Turcje i dżihadystów na jej żołdzie. Ani o kontrolowanych przez Talibów częściach Afganistanu. Tylko o tzw. „normalnych” krajach.

p-z-pawel-ziolkowski-awantura-o-hidzab-3.png
Zawsze przy takim temacie pojawia się pytanie o to ile kobiet dobrowolnie zakłada hidżab. Odpowiedź jest trudna bo w grę wchodzi presja społeczna czy wychowanie. Rożawa – demokratyczna autonomia w północno-wschodniej Syrii to jedyny obszar z muzułmańską większością gdzie prawa kobiet są stawiane na pierwszym miejscu. Mimo to i tam występuje cos takiego jak presja konserwatywnej rodziny. Zdecydowałem się jednak przyjąć, być może dość karkołomne założenie, że dziewczyny uprawiające sport są na tyle pewne siebie, że w tej kwestii ciężko na nie wywierać wpływ. Dodam, ze wcale nie łatwo było mi znaleźć zdjęcia, gdzie choć jedna nosiła chustę. Zwłaszcza dotyczyło to sportów walki.

Na koniec wspomnę, że takie akcje jak „dzień hidżabu”, czy zakładanie go w rzekomej solidarności z muzułmankami budzi bardzo negatywne komentarze wśród kobiet walczących o swoje prawa przeciwko opresji fanatyków.

PS. Pozwolę sobie zakończyć trochę frywolniejszym akcentem:

p-z-pawel-ziolkowski-awantura-o-hidzab-4.png

[1] https://thatmoroccangirl1.blogspot.com/2017/04/zineb-el-rhazoui-as-journalists-we-must.html

[2] https://www.youtube.com/watch?v=iiMtDoyK3R0

[3] https://www.theahafoundation.org/trapped-marriage-al-qaeda-operative-yasmine-fought-back-sake-daughter/

[4] https://www.cbc.ca/news/canada/toronto/muhammad-parvez-killer-daughter-hijab-clash-1.4002891

[5] https://iran-hrm.com/index.php/2021/01/27/prisoner-of-conscience-saba-kord-afshari/

[6] https://iran-hrm.com/index.php/2019/08/28/saba-kord-afshari-sentenced-to-24-years-for-protesting-compulsory-hijab/

[7] https://www.iranhumanrights.org/2019/08/three-women-issued-lengthy-prison-sentences-for-peacefully-protesting-irans-mandatory-hijab-law

[8] tamże.

[9] https://www.hra-news.org/2020/hranews/a-27461/

[10] https://women.ncr-iran.org/2020/06/10/eight-inmates-infected-with-covid-19-denied-care-in-qarchak-prison/

[11] https://www.mystealthyfreedom.org/islamic-republics-war-on-women-as-6-women-campaigners-receive-109-years-in-prison/

[12] https://iran-hrm.com/index.php/2020/06/16/women-arrested-for-removing-hijab-in-photos-posted-on-social-media

[13] https://time.com/5554133/nasrin-sotoudeh-iran-prison/

[14] https://www.iranhumanrights.org/2019/01/iran-sentences-men-who-supported-womens-protests-against-compulsory-hijab-to-six-years-prison

[15] https://en.radiofarda.com/a/brother-of-alinejad-sentenced-to-eight-years-in-iran/30729790.html

[16] https://www.dw.com/en/iran-detains-family-members-of-womens-rights-activist-masih-alinejad/a-50593709

[17] https://iranwire.com/en/features/8635, https://iranwire.com/en/features/6641

[18] https://www.spiked-online.com/2019/08/09/the-hijab-is-a-symbol-of-discrimination/

[19] https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-woman-hijab-protest-arrest-jailed-prison-shapark-shajarizadeh-headscarf-white-wednesdays-a8439816.html

[20] https://www.youtube.com/watch?v=xKbpHmRDKBA

[21] https://iranwire.com/en/features/6612

[22] https://sportowefakty.wp.pl/boks/816956/iran-sciga-piesciarke-za-niestosowny-stroj-sadaf-khadem-nie-chce-wracac-do-kraju, https://iranwire.com/en/features/5974

[23] https://amp.cnn.com/cnn/2020/01/12/middleeast/iran-kimia-alizadeh-defects/index.html, https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51084620, https://www.reuters.com/article/us-iran-defection-alizadeh-idUSKBN1ZB0EL, https://www.sport.pl/inne/7,64998,25582320,iranczycy-w-szoku-kimia-alizadeh-uciekla-do-holandii.html

[24] https://women.ncr-iran.org/2017/02/20/iran-young-woman-expelled-from-national-team-for-not-wearing-the-veil/

[25] https://iranwire.com/en/features/7163

[26] https://iranwire.com/en/features/6666

[27] https://www.washingtonpost.com/gdpr-consent/?next_url=https%3a%2f%2fwww.washingtonpost.com%2fopinions%2fi-loosened-my-hijab-at-a-chess-championship-now-im-afraid-to-return-to-iran%2f2020%2f02%2f17%2f1a670f66-5194-11ea-9e47-59804be1dcfb_story.html

[28] https://www.voanews.com/middle-east/iranian-anti-hijab-activist-could-face-12-years-prison-if-deported-turkey, https://www.indyturk.com/node/272636/i%CC%87randa-ba%C5%9F%C3%B6rt%C3%BCs%C3%BC-protestosundan-ceza-alan-ve-t%C3%BCrkiyede-bulunan-aktivist-kad%C4%B1n-s%C4%B1n%C4%B1r, https://anfenglishmobile.com/women/iranian-activist-faces-extradition-from-turkey-47983

[29] https://women.ncr-iran.org/wp-content/uploads/2020/06/Misogyny-institutionalized-in-the-laws_EN-May-2020-ed.pdf

[30] https://iranwire.com/en/features/5689, https://iranwire.com/en/features/5693, https://iranwire.com/en/features/5714

[31] https://women.ncr-iran.org/wp-content/uploads/2020/07/27-state-agencies-EN-ed.pdf

[32] https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2014/10/19/-Bad-hijab-link-to-acid-attacks-on-Iranian-women, https://www.reuters.com/article/us-iran-politics-women-attacks-idUSKBN0IP15K20141105, https://iranwire.com/en/features/7727

[33] https://nayadaur.tv/2021/01/bacha-khan-university-makes-black-abaya-mandatory-for-female-students, https://propakistani.pk/2021/01/26/bacha-khan-university-introduces-new-dress-code-for-students-teachers/

[34] https://www.insideindonesia.org/no-longer-a-choice

[35] https://jakartaglobe.id/culture/politics-hijab-indonesia/

[36] https://regional.kompas.com/read/2017/07/16/23005061/ada-diskriminasi-terhadap-siswi-non-muslim-di-banyuwangi-bupati-anas-marah

[37] https://www.malaymail.com/news/showbiz/2019/05/03/aliff-syukri-apologises-over-uproar-for-caning-daughter-wife-claims-child-w/1749392

[38] https://malaysia.news.yahoo.com/malaysians-defend-instagram-model-sharifah-065511598.html

[39] https://www.thejakartapost.com/seasia/2020/09/21/unveiling-malaysian-activist-fights-for-hijab-freedom-.html

[40] https://says.com/my/news/women-activists-investigated-by-jais-for-speaking-about-their-right-to-take-off-the-hijab

[41] https://says.com/my/news/the-ft-mufti-says-dehijabing-is-a-choice-here-s-what-former-hijabis-have-to-say-about-it

[42] https://stepfeed.com/women-are-chopping-the-hair-of-non-hijabis-in-egypt-and-it-s-truly-appalling-9626

[43] https://twitter.com/YasMohammedxx/status/1347078057090310144

[44] https://madame.lefigaro.fr/societe/en-algerie-des-femmes-lancent-une-campagne-contre-port-du-voile-210219-163872, https://www.albawaba.com/loop/%E2%80%98hijab-prisoners-algeria%E2%80%99-young-girls-protest-being-forced-wear-hijab-1251130

[45] https://ctc.usma.edu/hardline-stream-global-jihad-revisiting-ideological-origin-islamic-state

[46] https://www.amnesty.org/download/Documents/172000/act770041995en.pdf

[47] https://middleeast.library.cornell.edu/content/shroud-over-algeria-femicide-islamism-and-hijab

[48] https://egyptianstreets.com/2018/09/24/saudi-women-take-off-their-veils-in-solidarity-with-feminist-tarif-alassiri, https://stepfeed.com/saudi-women-join-online-movement-by-removing-niqabs-and-hijabs-2648-6666

[49] https://www.hrw.org/news/2002/03/14/saudi-arabia-religious-police-role-school-fire-criticized, http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1874471.stm, https://www.arabnews.com/node/1660041, https://www.scotsman.com/news/world/trapped-saudi-girls-left-burn-law-dress-2479892